ديگر از قبيل حوادث الجامعه ص 102 ، 167 ، 199 ، 328 و جامع التّواريخ طبع كاترمر ص 244 و ابن ابى الحديد ج 2 ص 370 برجم بباء موحّده است بنحو قطع و يقين ، و در تاج العروس در مادّهء ب ر ج م گويد : « و برجم كجعفر طائفة من التّركمان باسدآباد نقله الحافظ » ، و چون در حقيقت محلّ اقامت خانواده و طايفهء سليمانشاه صاحب‌ترجمه چنان كه خواهيم گفت در اطراف همدان بوده پس ظاهرا شكّى نيست كه مراد از برجم مذكور در تاج العروس همان برجم پدر يا جدّ صاحب‌ترجمه بوده است بلاشبهه ، - و اصل برجم ( پرچم ) بلهجهء اتراك غزّ بمعنى قطعهء از ابريشم يا دم گاو وحشى است كه دلاوران اتراك در روز جنگ بر خود بندند و خود را بدان نشان كنند و بلهجهء ساير طوايف اتراك پرچم را بجكم گويند ، محمود كاشغرى در ديوان لغات التّرك ج 1 ص 401 گويد : « بجكم السّوم و هو الحريرة او ذنب بقر الوحش يتسوّم به البطل يوم القتال و الغزّيّة تسميّه برجم » ، و بجكم نيز چنان كه معلوم است از اعلام معروفهء تركى است و از جمله موسومين به اين اسم به حكم مشهور قاتل مرداويج است كه بعدها در عهد راضى و متّقى امير الامراء بغداد شد ، و علاوه بر او به حكم نام چندين نفر ديگر نيز از امراء اتراك بوده است كه اسامى ايشان در تجارب الأمم و ذيل آن مكرّر آمده است « 1 » ، سليمانشاه صاحب‌ترجمه حاكم كردستان بوده و پاىتخت او قلعهء بوده موسوم به‌بهار يا وهار « 2 » واقع در سه فرسنگى شمال غربى همدان كه اكنون نيز قصبهء به همين اسم ( يعنى بهار ) در همان نقطه باقى است « 2 » ، و سابقا اين

--> ( 1 ) رجوع شود بفهرست الأسامى تجارب الأمم تأليف مرگليوث بانگليسى ص 23 در عنوان بچكم ( Bachkam ) ، ( 2 ) رجوع شود بجامع التّواريخ طبع بلوشه ص 342 ( وهار ) ، و حوادث الجامعه 286 ( وهار ) ، و تاريخ گزيده ص 552 ، 553 ، 814 ، و نزهة القلوب ص 107 ، و شرفنامهء بدليسى ج 1 ص 39 ، 40 ، و « اراضى خلافت اسلاميّه » از لسترنج ص 193 ، و نقشهء همان كتاب در مقابل ص 185 ، و نقشه‌هاى مبسوط ايران ،